colour style colour style colour style colour style

Marcinowa Wola - historia

Marcinowa Wola (dawniej Marczinawolla) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Miłki.

Początki Marcinowej Woli związane są z ostrowem na jeziorze Buwełno. Ostrów ten to zapewne teren położony między jeziorem Buwełno i południowo – wschodnim skrajem miejscowości, na wschód od cmentarza ewangelickiego. Jeszcze dziś „wyspa” oddzielona jest od lądu pasem podmokłych łąk. Ostrów nabył w 1553 roku sołtys Marcin z Buwełna od starosty Giżyckiego. W roku 1558 ten sam Marcin z Buwełna otrzymał od Jerzego von Krosten pięć łanów sołeckich (około 89 hektarów), a cała wieś lokowana na prawie chełmińskim miała liczyć 50 łanów ziemi (około 892 hektary). Przywilej lokacyjny wsi, która przyjęła nazwę od imienia pierwszego sołtysa, wystawił dopiero książę Albrecht Fryderyk w dniu 11 kwietnia 1571 roku. W 1625 roku, jak świadczą o tym księgi rachunkowe starostwa giżyckiego, ziemia należała do dwudziestu sześciu chłopów, w tym czterech karczmarzy. Marcinowa Wola jest wsią typu „Ulicówka”(budynki stoją wzdłuż drogi - ulicy) i ciągnie się wzdłuż jeziora Buwełno.

W 1719 roku, wkrótce po wielkiej zarazie, gospodarzyło w Marcinowej Woli tylko 19 chłopów, w tym trzej sołtysi, dwaj chłopi chełmińscy i czternastu chłopów pańszczyźnianych. Z należących podówczas do wsi sześćdziesięciu dwóch włók i jedenastu morgów aż trzydzieści jeden włók i dziewięć morgów określano jak pustkowie. Szkołę w tej wsi założono w 1737 roku. W początku XX wieku była to już tak zwana szkoła dwuklasowa, to znaczy z dwiema salami lekcyjnymi i dwoma nauczycielami.

W roku 1858 polski szlachcic, Kurowski, z zakupionych gospodarstw chłopskich stworzył tu niewielki majątek o obszarze 189 ha, zwany Kurówkiem. Na przełomie lat 1914/1915 okolice wsi stały się areną ciężkich walk niemiecko-rosyjskich o ufortyfikowany pas Wielkich Jezior Mazurskich, w wyniku czego wieś uległa całkowitemu zniszczeniu. Odbudowano ją w następnym pięcioleciu. Śladem walk są dwa cmentarze, na których spoczywają żołnierze niemieccy i rosyjscy. W roku 1929 urzędową nazwę Marczinawolla zmieniono na Martinshagen. Nie zapomniano też o Kurówku, które zwano odtąd Truchsen.

Według spisu z 17 maja 1939 roku Marcinowa Wola miała, wraz z Kurówkiem, 459 mieszkańców. Zajmowała obszar 1477 ha, z czego na Kurówko przypadało 189 ha. Wieś miała zabudowę zwartą.

W latach 1954 – 1972 podlegała Administracyjnie Gromadzkiej Radzie Narodowej w Miłkach, a potem Urzędowi Gminy w Miłkach. Po wojnie szkołę otwarto 1 stycznia 1946 roku. Zorganizował ją Lech Sobiech, który też był pierwszym nauczycielem w tej szkole. Zgłosiło się 28 uczniów. Liczba ich rosła i w roku szkolnym 1950/1951 musiano dodać drugiego, a w roku 1952/53 trzeciego nauczyciela, jednocześnie zaś przekształcono szkołę w siedmioklasową. Jako ośmioklasowa miała później pięciu lub sześciu nauczycieli. W roku 1974 została jednak filią szkoły w Miłkach.

W 1970 roku wieś składała się z 70 domostw, zamieszkałych przez 376 osób. Należało do niej 77 gospodarstw o łącznej powierzchni 755 ha. Według spisu wieś miała elektryczne oświetlenie ulic, klub, punkt biblioteczny, sklep wielobranżowy oraz kółko rolnicze.

Wg danych GUS wg. stanu na rok 2009 Marcinową Wolę zamieszkiwało 275 osób (147 mężczyzn i 128 kobiet) w 82 gospodarstwach domowych. Na terenie wsi jest Pensjonat Teresa, wytwórnia pasz Karpasz, sklep spożywczo-przemysłowy i kilka gospodarstw agroturystycznych.